Hơn 25 năm qua, những cuộc tìm kiếm giữa địa hình khắc nghiệt trên đất Campuchia vẫn được tiếp nối với một mục tiêu đầy ý nghĩa: đưa những người con Việt Nam đã hy sinh trở về với quê hương. Trong hành trình ấy, sự phối hợp của Quân đội và nhân dân Campuchia đang góp phần quan trọng để thêm nhiều liệt sĩ được tìm thấy, quy tập và hồi hương.
Chiều 16/9, tại Bộ Tư lệnh Quân khu 5, Quân đội Hoàng gia Campuchia, đoàn công tác Quân khu 7 do Thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó Chính ủy Quân khu, Trưởng Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ làm trưởng đoàn, đã làm việc với Bộ Tư lệnh Quân khu 5 và Ban Chuyên trách các tỉnh Pai Lin, Bát Tam Băng và Bần Tia Miên Chây.
Nội dung trọng tâm là thống nhất các phương án phối hợp tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh trên đất Campuchia.
Tại buổi làm việc, Thiếu tướng Trần Chí Tâm cho biết Việt Nam đang triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Quân khu 7 đang tập trung lực lượng cho nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cả trong nước và tại Campuchia.
Hành trình này đã kéo dài hơn một phần tư thế kỷ. Trong suốt quá trình thực hiện, các Đội Chuyên trách Quân khu 7 nhận được sự hỗ trợ từ các cơ quan, đơn vị Quân đội Hoàng gia Campuchia, chính quyền và người dân địa phương. Từ những thông tin do người dân, cựu chiến binh, chính quyền và đồng đội của các liệt sĩ cung cấp, lực lượng chuyên trách từng bước khảo sát, xác minh, tìm kiếm để đưa các liệt sĩ trở về quê hương.
Qua 25 giai đoạn thực hiện nhiệm vụ, các Đội Chuyên trách Quân khu 7 đã quy tập được 387 hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Pai Lin, 396 hài cốt tại tỉnh Bát Tam Băng và 956 hài cốt tại tỉnh Bần Tia Miên Chây.
Đằng sau mỗi hài cốt được tìm thấy là một hành trình không dễ dàng. Nhiều vị trí mộ nằm rải rác, địa hình đã thay đổi theo thời gian, thông tin về nơi hy sinh và chôn cất ngày càng thiếu hụt. Lực lượng tìm kiếm phải đối mặt với thời tiết khắc nghiệt, mùa khô nắng nóng, thiếu nước; mùa mưa lại ngập nước, sình lầy, nhiều khu vực bị chia cắt bởi sông suối.
Trong hoàn cảnh đó, sự đồng hành của người dân và các lực lượng chức năng Campuchia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Từ việc cung cấp thông tin, xác minh nhân chứng, khảo sát thực địa đến hỗ trợ tổ chức lễ cầu siêu, lễ tiễn đưa hài cốt liệt sĩ về nước, mỗi sự hỗ trợ đều góp phần nối dài hành trình đưa những người đã hy sinh trở về với gia đình và quê hương.
Theo kế hoạch giai đoạn XXVI, mùa khô 2026-2027, Đội K73 sẽ tiếp tục khảo sát, tìm kiếm, quy tập và hồi hương hài cốt liệt sĩ tại địa bàn Quân khu 5. Hiện còn thông tin về 233 mộ liệt sĩ, gồm 80 mộ tại tỉnh Pai Lin, 64 mộ tại tỉnh Bát Tam Băng và 89 mộ tại tỉnh Bần Tia Miên Chây. Những thông tin này sẽ tiếp tục được xác minh, bổ sung và cập nhật trước khi triển khai tìm kiếm thực địa.
Phía Campuchia cũng khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các lực lượng Việt Nam, vận động người dân, cựu chiến binh và các tổ chức, cá nhân cung cấp thêm thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ. Các cơ quan quân sự và lực lượng chức năng địa phương sẽ hỗ trợ khảo sát, xác minh, dẫn đường, bảo đảm an ninh cũng như kết nối với người dân, chủ đất, chủ rừng và các cơ sở tôn giáo trong quá trình tìm kiếm.
Đại tướng Ét Som On, Phó Tư lệnh Lục quân, Tư lệnh Quân khu 5, Quân đội Hoàng gia Campuchia, nhấn mạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ của các Đội Chuyên trách Việt Nam mà còn là trách nhiệm và tình cảm của Quân đội, nhân dân Campuchia đối với những người đã hy sinh.
Mỗi cuộc tìm kiếm có thể kéo dài nhiều ngày, mỗi thông tin phải được xác minh cẩn trọng, nhưng phía sau tất cả là một mong muốn giản dị: không để những người đã hy sinh mãi nằm lại nơi đất khách.
Khi một hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, đó không chỉ là một kết quả của công tác tìm kiếm. Đó còn là khoảnh khắc một người con trở về với đất Mẹ, để gia đình có thêm cơ hội biết nơi người thân đã nằm xuống và để những năm tháng hy sinh được nhắc nhớ bằng sự trân trọng, nghĩa tình.
Quân khu 7 và các lực lượng liên quan sẽ tiếp tục duy trì cơ chế phối hợp, chủ động trao đổi thông tin, tháo gỡ khó khăn và nỗ lực tìm kiếm, quy tập nhiều nhất có thể những hài cốt liệt sĩ Quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam còn nằm lại trên đất Campuchia.
