Bộ Giáo dục và Đào tạo đang chỉnh sửa dự thảo điều lệ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh theo hướng không hình thành quỹ riêng. Ban đại diện sẽ không trực tiếp vận động, thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ từ phụ huynh như cơ chế được quy định trước đây.
Thông tin này đang nhận được sự quan tâm của phụ huynh khi năm học 2026-2027 vừa bắt đầu, cũng là thời điểm nhiều trường tổ chức hội nghị cha mẹ học sinh và thống nhất các hoạt động phối hợp giữa gia đình với nhà trường.
Theo hướng chỉnh sửa mới nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ không còn cơ chế hình thành kinh phí hoạt động bằng việc trực tiếp thu và quản lý tiền.
Thay vào đó, nếu cha mẹ học sinh muốn hỗ trợ hoạt động của Ban đại diện thì việc hỗ trợ phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch và gắn với hoạt động cụ thể.
Đáng chú ý, Ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ không trực tiếp vận động, thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ. Các hình thức hỗ trợ có thể được thực hiện bằng hàng hóa, dịch vụ, thanh toán trực tiếp hoặc những hình thức hợp pháp khác theo quy định.
Quan trọng nhất, không hình thành quỹ của Ban đại diện cha mẹ học sinh.
Việc điều chỉnh này được Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện sau khi tiếp nhận nhiều ý kiến góp ý từ các địa phương và cơ sở giáo dục. Một số địa phương đề nghị làm rõ ranh giới giữa khoản hỗ trợ tự nguyện dành cho hoạt động của Ban đại diện với các khoản thu, tài trợ dành cho nhà trường, đồng thời tránh để Ban đại diện trở thành chủ thể đứng ra huy động, thu hoặc quản lý tiền.
Theo định hướng mới, hai nhóm khoản này sẽ được phân định rõ.
Hỗ trợ tự nguyện cho hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh phải được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện và không tạo thành nghĩa vụ tài chính đối với phụ huynh.
Trong khi đó, tài trợ cho cơ sở giáo dục là một cơ chế khác, được thực hiện theo quy định pháp luật liên quan. Những khoản tài trợ này có thể được thực hiện bằng hàng hóa, dịch vụ, thanh toán trực tiếp hoặc hình thức hợp pháp khác và không được nhập vào quỹ của Ban đại diện.
Điểm thay đổi này nhằm hạn chế tình trạng danh nghĩa “hỗ trợ tự nguyện” nhưng trên thực tế lại trở thành những khoản đóng góp mà phụ huynh cảm thấy có nghĩa vụ phải thực hiện.
Theo dự thảo, cha mẹ học sinh có quyền hỗ trợ hoặc không hỗ trợ. Việc không đóng góp không được làm phát sinh sự phân biệt đối xử hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của học sinh và phụ huynh.
Ban đại diện cũng không được tự đặt ra mức đóng góp bình quân, mức tối thiểu hoặc sử dụng bất kỳ hình thức nào khiến khoản hỗ trợ tự nguyện trở thành nghĩa vụ.
Một thay đổi đáng chú ý khác là việc xác định rõ hơn vai trò của Ban đại diện cha mẹ học sinh.
Ban đại diện được định hướng là tổ chức có vai trò đại diện, kết nối, tập hợp và phản ánh ý kiến của cha mẹ học sinh, phối hợp với cơ sở giáo dục trong các hoạt động liên quan đến học sinh.
Ban đại diện không được can thiệp vào quản trị, quản lý, điều hành hoặc hoạt động chuyên môn của nhà trường và nhà giáo.
Điều này có nghĩa phụ huynh vẫn có quyền tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị về những vấn đề liên quan đến việc học tập, rèn luyện và quyền lợi của học sinh. Tuy nhiên, quyền góp ý không đồng nghĩa với quyền thay thế nhà trường quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền quản lý hoặc chuyên môn.
Dự thảo cũng đặt ra những giới hạn đối với hoạt động của Ban đại diện, trong đó không được tự đặt ra các khoản thu hoặc mức đóng góp trái quy định; không được ép buộc phụ huynh tham gia hỗ trợ; không được gây áp lực hoặc phân biệt đối xử với những người không tham gia đóng góp.
Ban đại diện cũng không được sử dụng việc hỗ trợ để phục vụ lợi ích riêng của cá nhân hoặc tổ chức.
Đặc biệt, Ban đại diện cha mẹ học sinh không được trở thành công cụ để nhà trường thu hộ các khoản thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục.
Những nội dung thuộc trách nhiệm của ngân sách nhà nước hoặc cơ sở giáo dục không thể chuyển thành khoản đóng góp của phụ huynh thông qua Ban đại diện.
Việc này nhằm làm rõ trách nhiệm giữa nhà trường, phụ huynh và cơ quan quản lý giáo dục, đồng thời hạn chế tình trạng một số khoản thu được thực hiện dưới nhiều tên gọi khác nhau.
Thực tế trong nhiều năm qua, câu chuyện quỹ phụ huynh, quỹ lớp và các khoản đóng góp đầu năm học thường xuyên nhận được sự quan tâm của phụ huynh. Những khoản thu nếu không được giải thích rõ ràng, không bảo đảm nguyên tắc tự nguyện hoặc không công khai việc sử dụng có thể tạo ra tâm lý băn khoăn trong cộng đồng phụ huynh.
Chính vì vậy, việc dự thảo mới nhấn mạnh các nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch và đúng chức năng được xem là một trong những nội dung đáng chú ý.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây hiện vẫn là nội dung trong dự thảo đang được chỉnh sửa, chưa phải quy định chính thức đã có hiệu lực.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tiếp tục hoàn thiện dự thảo trên cơ sở tổng hợp và giải trình các ý kiến góp ý trước khi ban hành văn bản chính thức.
Nếu được ban hành theo hướng này, cách thức hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh trong thời gian tới sẽ có nhiều thay đổi, đặc biệt liên quan đến việc hỗ trợ tài chính.
Đối với phụ huynh, điều quan trọng là hiểu rõ sự khác nhau giữa tự nguyện hỗ trợ và khoản đóng góp bắt buộc. Một khoản hỗ trợ chỉ đúng bản chất tự nguyện khi phụ huynh có quyền lựa chọn tham gia hoặc không tham gia mà không bị gây áp lực hay chịu bất kỳ bất lợi nào.
Đối với nhà trường và Ban đại diện, việc công khai, minh bạch và đúng thẩm quyền cũng sẽ trở thành yêu cầu quan trọng hơn.
Mục tiêu cuối cùng của việc sửa đổi điều lệ không phải là làm mất đi vai trò kết nối giữa phụ huynh và nhà trường, mà hướng đến việc đưa Ban đại diện cha mẹ học sinh về đúng chức năng đại diện, phối hợp và đồng hành trong giáo dục học sinh, đồng thời hạn chế nguy cơ lạm dụng danh nghĩa phụ huynh để thực hiện những khoản thu không phù hợp.
Trong thời gian chờ quy định chính thức, phụ huynh cần phân biệt rõ giữa nội dung đang được đề xuất trong dự thảo và những quy định hiện hành, tránh hiểu rằng quỹ phụ huynh đã chính thức bị bãi bỏ trên phạm vi cả nước.
Nếu dự thảo được ban hành theo định hướng mới, một thay đổi quan trọng có thể được xác lập: Ban đại diện cha mẹ học sinh vẫn tồn tại, nhưng không còn là nơi hình thành và quản lý một quỹ tiền chung của phụ huynh.
Điều còn lại và cũng là mục tiêu cốt lõi của tổ chức này là sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường để tạo môi trường giáo dục tốt hơn cho học sinh.
