AI đang xuất hiện ngày càng nhiều trong đời sống của trẻ em. Theo Quyền Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, việc giáo dục AI từ sớm không nhằm biến học sinh thành những người sử dụng công nghệ chuyên sâu, mà giúp các em hiểu, nhận diện và sử dụng AI có kiểm soát.
Tại phiên giải trình về các vấn đề thuộc lĩnh vực giáo dục, vấn đề đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào trường học, đặc biệt ở cấp tiểu học, nhận được sự quan tâm.
Một trong những băn khoăn được đặt ra là nếu trẻ tiếp xúc với AI quá sớm nhưng thiếu hướng dẫn, các em có thể hình thành thói quen phụ thuộc vào công nghệ, giảm khả năng tự suy nghĩ và tự tìm tòi.
Trả lời vấn đề này, Quyền Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng AI đã trở thành một phần của đời sống và không thể đơn giản né tránh. Học sinh hiện nay có thể tiếp xúc với AI thông qua nhiều hình thức, từ các nội dung trên truyền hình đến hình ảnh, video và những sản phẩm được tạo ra bằng công nghệ AI.
Vì vậy, thay vì chỉ tìm cách ngăn trẻ tiếp xúc, ngành giáo dục hướng tới việc giúp học sinh có kiến thức và nhận thức đúng về AI, biết sử dụng công nghệ phù hợp với lứa tuổi và có sự kiểm soát của gia đình, nhà trường.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng khung năng lực AI, khung năng lực số và các hướng dẫn để nhà trường từng bước đưa nội dung liên quan đến AI vào giáo dục.
Điểm quan trọng là AI được xem như một công cụ hỗ trợ, không phải phương tiện thay thế hoàn toàn quá trình học tập và tư duy của học sinh.
Nếu một học sinh gặp bài toán khó và lập tức đưa toàn bộ bài cho AI giải, sau đó chép đáp án mà không hiểu cách làm, công nghệ có thể giúp hoàn thành bài tập nhưng lại không giúp học sinh phát triển năng lực tư duy.
Ngược lại, nếu học sinh sử dụng AI để đặt câu hỏi, tìm thêm cách giải thích, kiểm tra thông tin rồi tự mình phân tích và đưa ra kết luận, công nghệ có thể trở thành một công cụ học tập hữu ích.
Đây cũng là lý do việc dạy cách sử dụng AI cần đi cùng giáo dục về trách nhiệm và tư duy độc lập.
Trẻ cần biết rằng không phải thông tin nào AI cung cấp cũng chính xác. Không nên chia sẻ tùy tiện thông tin cá nhân cho công cụ trực tuyến. Đồng thời, những sản phẩm do AI tạo ra cũng cần được nhận diện đúng bản chất, thay vì mặc nhiên xem đó là thông tin đáng tin cậy.
Quyền Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng thừa nhận AI có hai mặt. Nếu được sử dụng đúng cách, công nghệ có thể mang lại hiệu quả; nhưng nếu học sinh và giáo viên phụ thuộc quá nhiều vào AI, quá trình học tập và phát triển tư duy có thể bị ảnh hưởng.
Vì vậy, việc đưa AI vào giáo dục từ sớm không đơn thuần là dạy trẻ sử dụng một công cụ mới. Quan trọng hơn là giúp các em hình thành thói quen sử dụng công nghệ có trách nhiệm, biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin và tự suy nghĩ trước khi chấp nhận một câu trả lời.
Trong tương lai, trẻ em có thể lớn lên cùng AI. Nhưng mục tiêu của giáo dục không phải tạo ra những người luôn hỏi AI trước khi tự suy nghĩ.
Mục tiêu quan trọng hơn là giúp thế hệ trẻ biết khi nào nên dùng AI, dùng như thế nào và khi nào cần tự mình suy nghĩ.
Bởi công nghệ có thể hỗ trợ con người tìm kiếm câu trả lời, nhưng khả năng đặt câu hỏi, tư duy độc lập và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình vẫn là những năng lực không thể giao hoàn toàn cho máy móc.
