Tình nguyện viên hỏi: Em mới tham gia tình nguyện nên chưa có nhiều kinh nghiệm. Trong một chương trình, anh chị phụ trách giao em hỗ trợ một công việc mà em chưa từng làm. Em hỏi lại thì được nói “cứ làm đi, có gì anh chị hướng dẫn”. Sau đó em làm sai và bị nhắc trước nhiều người. Từ đó em rất sợ nhận nhiệm vụ mới. Nếu lần sau gặp trường hợp này, em nên làm thế nào?
Tạp chí VVM trả lời:
Đây là một tình huống rất thật đối với tình nguyện viên trẻ.
Bạn mới tham gia thì không thể biết tất cả mọi việc. Một chương trình cũng không thể yêu cầu một người chưa có kinh nghiệm phải xử lý mọi nhiệm vụ như một người đã làm nhiều năm.
Điều quan trọng không phải là bạn chưa biết.
Điều quan trọng là bạn có dám nói mình chưa biết hay không, và người phụ trách có tạo điều kiện để bạn học hay không.
Đừng ngại nói “em chưa biết”
Nhiều tình nguyện viên trẻ sợ mình bị đánh giá nên khi được giao việc thường trả lời:
“Dạ được.”
Mặc dù trong đầu hoàn toàn không biết phải bắt đầu từ đâu.
Đây là một thói quen nguy hiểm.
Nếu nhiệm vụ đơn giản, bạn có thể quan sát và học rất nhanh. Nhưng nếu công việc liên quan đến thiết bị, tiền bạc, dữ liệu, trẻ em, an toàn hoặc những khâu quan trọng của chương trình, việc giả vờ biết có thể gây hậu quả lớn hơn rất nhiều so với việc thừa nhận mình chưa biết.
Bạn hoàn toàn có thể nói:
“Em chưa làm việc này bao giờ, anh/chị hướng dẫn em một lần được không ạ?”
Hoặc:
“Phần này em chưa có kinh nghiệm, anh/chị cho em biết quy trình trước để em làm đúng nhé.”
Đó không phải là câu nói của một người yếu kém.
Đó là câu nói của một người có trách nhiệm với công việc mình đang nhận.
Đừng biến một lần bị mắng thành nỗi sợ
Nếu bạn làm sai và bị nhắc, cảm giác buồn hoặc xấu hổ là điều bình thường.
Nhưng hãy tách hai chuyện ra:
Bạn làm sai một việc không có nghĩa bạn là một tình nguyện viên kém.
Một người mới chắc chắn sẽ có những lỗi mà người có kinh nghiệm đã từng mắc trước đó.
Điều đáng quan tâm là sau lỗi đó bạn có biết:
Sai ở đâu?
Vì sao sai?
Lần sau làm thế nào?
Có cần hỏi lại trước khi thực hiện không?
Nếu trả lời được những câu hỏi này, bạn đang tiến bộ.
Nhưng nếu người phụ trách giao việc mà không hướng dẫn thì sao?
Đây là trách nhiệm của cả hai phía.
Tình nguyện viên cần chủ động hỏi.
Người phụ trách cũng cần phân công rõ ràng và hướng dẫn những nhiệm vụ mà người mới chưa thể tự thực hiện.
Một câu:
“Em làm việc này chưa?”
có thể giúp người phụ trách biết tình nguyện viên đang ở mức nào.
Một câu:
“Anh/chị hướng dẫn em với ạ.”
cũng giúp tình nguyện viên tránh được rất nhiều sai sót.
Vì vậy, đừng nghĩ rằng hỏi là làm phiền.
Trong một đội nhóm tốt, hỏi để làm đúng luôn tốt hơn im lặng rồi làm sai.
Nếu bị nhắc trước nhiều người thì sao?
Đây là phần khiến nhiều bạn trẻ tổn thương nhất.
Có thể bạn chấp nhận việc mình sai, nhưng cảm thấy khó chịu vì bị nhắc ngay trước cả nhóm.
Trong tình huống đó, bạn không cần tranh luận ngay.
Hãy hoàn thành công việc và ghi nhớ vấn đề.
Sau chương trình, nếu cảm thấy cần thiết, bạn có thể nói riêng với người phụ trách:
“Em biết phần đó em làm chưa đúng. Em muốn rút kinh nghiệm, nhưng lần sau nếu em có sai thì anh/chị có thể góp ý riêng giúp em được không ạ? Em sẽ tiếp thu tốt hơn.”
Cách nói này vừa nhận trách nhiệm, vừa giúp người phụ trách hiểu cảm xúc của bạn.
Nếu người phụ trách có thiện chí, đây có thể trở thành một cuộc trao đổi rất tốt.
Còn nếu bạn liên tục bị làm nhục?
Đó lại là một vấn đề khác.
Góp ý về công việc là cần thiết.
Nhưng xúc phạm, hạ thấp, đe dọa hoặc cố tình làm nhục một tình nguyện viên không phải là cách đào tạo.
Tình nguyện viên trẻ không nên nghĩ rằng:
“Em là người mới nên bị nói gì cũng phải chịu.”
Không.
Bạn có thể tiếp thu phê bình về công việc mà vẫn có quyền được đối xử tôn trọng.
Nếu tình trạng này lặp lại, hãy trao đổi với người phụ trách cao hơn hoặc người quản lý đội nhóm để tìm cách giải quyết.
Có nên nhận việc mới để học thêm không?
Có.
Nếu cứ chỉ nhận những việc mình đã biết, bạn sẽ rất khó phát triển.
Các chương trình sự kiện chính là môi trường tốt để người trẻ học những kỹ năng mà trường học đôi khi không thể dạy đầy đủ: giao tiếp, điều phối, xử lý áp lực, làm việc nhóm, quản lý thời gian và giải quyết tình huống.
Nhưng hãy học theo cách an toàn:
Chưa biết → hỏi.
Chưa chắc → xác nhận.
Được hướng dẫn → làm thử.
Làm sai → sửa.
Làm được → ghi nhớ thành kinh nghiệm.
Đó là cách một tình nguyện viên từ người mới trở thành người có thể giao việc cho người khác.
Đừng cố chứng minh mình giỏi
Một trong những sai lầm phổ biến của người trẻ là muốn chứng minh:
“Mình làm được.”
“Mình không cần ai hướng dẫn.”
“Mình không muốn người khác nghĩ mình kém.”
Nhưng trong hoạt động sự kiện, làm đúng quan trọng hơn làm nhanh và biết nhiều quan trọng hơn tỏ ra biết nhiều.
Nếu bạn chưa từng vận hành một thiết bị, đừng tự ý vận hành.
Nếu chưa từng quản lý tiền hoặc quà tặng, đừng tự ý nhận.
Nếu chưa từng xử lý một tình huống đông người, đừng tự biến mình thành người điều phối.
Hãy học từng bước.
Tình nguyện viên hỏi: Vậy em nên nhớ điều gì?
Tạp chí VVM trả lời:
Bạn không cần bước vào một chương trình với suy nghĩ:
“Mình phải biết mọi thứ.”
Hãy bước vào với suy nghĩ:
“Mình chưa biết gì cũng được, nhưng mình phải có trách nhiệm học và làm cho đúng.”
Đừng xấu hổ khi nói “em chưa biết”.
Đừng giấu lỗi khi mình làm sai.
Đừng ngại hỏi người có kinh nghiệm.
Và cũng đừng để một lần bị phê bình khiến bạn nghĩ rằng mình không phù hợp với hoạt động tình nguyện.
Bởi hầu hết những tình nguyện viên có kinh nghiệm hôm nay đều từng có một ngày đứng giữa một sự kiện, không biết phải làm gì và phải hỏi người khác câu đầu tiên.
Khác biệt nằm ở chỗ: có người sợ sai rồi dừng lại, có người sai một lần, học một lần và trưởng thành thêm một lần.
